Көз тийбесин, сөз тийбесин, ылайым,
периштемсиң белек кылган Кудайым.
Өзүң түгүл, сүрөтүңдү көрсөтпөй,
жүрөгүмө катып жүрөм чырайың.

Бул дүйнөнү кайра таанып, өзү – мен,
түшүнгөнсүйм неберемдин сөзүнөн.
Боор эт менен тең көрчү элем баламды,
неберемди артык көрдүм өзүмөн.

Аман болгун, опол тоодой кубатым,
сени менен узарды эми кулачым!
Неберенин кандай ширин экенин
билбегендер келип менден сурасын.

Ата-энеңе, эл-жериңе тирек бол,
Ата-журтка согуп турган жүрөк бол!
Бак-таалайлуу болуп, алтын неберем,
элиң сүйүп, сыймыктанар зирек бол!

20.05.2018

Небереме алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

Күлүп турсаң күлкүң – аяй!
Болбураган уйкуң – аяй!
Ээрчип ыйлап, жөрмөлөсөң,
балкыйт денем, балам – аяй!

Кайырма:
Аяй, балам! Аяй, балам!
Бал татыган тилиң – аяй!
Аруу, таза периштемсиң,
кирдебесин дилиң аяй!
Кудай берген периштемсиң,
сен бар үчүн жашоом – аяй!

Тынч уктасаң, түнүм – аяй!
Ойноп турсаң, күнүм – аяй!
Ак сүйүүдөн бүткөн назик
ай чырайлуу гүлүм – аяй!

Каз-каз туруп, бастың – аяй!
Жандан бүткөн бактым – аяй!
Аяй дүйнө бул жашоодон
өз бактыңды тапкын – аяй!

26.06.2017

Аяй, балам алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

Үлпүлдөк жоолугуңа
жарашып турган сенин
дүйнөңдөн өнүп-өсөр
келечек муунум менин.

Колдоруң илбериңки
мээримдүү эненики.
Жайнаган каректериң
жанган от… – бүт меники!

Буттарың жерге тийбей,
безилдеп чуркаганың
көргөндө: «Ашыкпа!..» – дейм,
ал бизди сыйлаганың.

Ашыкпа, кара жаным,
үйүмдүн шамы болгун,
уулумдун багын ачар,
түгөйү, жары болдуң.

Дүйнөдө көңүлү шат,
токпейил жүрсүн уулум,
күнөстүү шаарга айлансын,
сен конгон алтын тууруң.

Төгүлгөн саамайыңдан,
жарк эткен маанайыңдан!
Мен дагы келин болгом,
уул-кыз таап таалайымдан.

Сен дагы өнүп-өскүн,
уланып урпакка өттүң,
энелик парз тура бул,
жаңы муун өнүп-өссүн!

Туурума кут түштүбү,
Теңирим берди мага,
«Жан биргем – келиним!» – деп,
үйрүлүп турам сага.

Колуңда – тилегим бул –
карысам. өтөөрүмдө…
балаңдай башым жөлөп,
тура алсам этегиңе!

10.10.2016

Келиниме алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

Сүйүнчү! Эли-журтум,
уулума келин алдым!
Ак жүздүү келиниме
сүттөй ак жоолук салдым!

Чачыла чаччы, Теңир,
ырыскы, бак-дөөлөттөн,
дени сак өмүр бергин,
эки жаш өнүп-өссүн!

Сүйүнчү! Улуу тоолор,
койнуңда түтүн булаар
жаңы жаш бүлөнү күт
өмүрдүн көчүн улаар!

Сүйүнчү! Ысык-Көлүм,
көлдөй кең кешик бергин!
Небере бөлөйүн мен,
Бугу эне, бешик бергин!

Колдоочу, Умай энем,
колдой көр балдарымды!
Балдарым, суранарым,
сыйлай көр алганыңды!

Жалпы журт, эл менен бол,
сый күтүп, көңүлгө тол!
Тирегиң – ага-тууган,
ата-эне жөлөгү бол!

Кайышпа барга-жокко,
бактылуу мүнөттү сез,
сагынтып турар балким
бактылуу дал ушул кез.

Сүйүнчү, жарык дүйнө,
кең аалам уч-кыйырсыз!
Балдарым жолумду улайт,
уч, мезгил, алдыга сыз!..

Такаатсыз бул дүйнөдөн
өтөөрмүн арманым жок.
Мен кантип жашамакмын,
балдарым, алганым жок.

Сүйүнчүм бөлүш, ЖАШОО,
бейиш жок дал сенчелик!
Өксүгөн – бул турмушта,
сүйүнсүн дал менчелик!

16.10.2015

Сүйүнчү! алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

(Элдик уламыш боюнча жазылган поэма)

Көлдү чайпап боло берчү дамаамат,
бул дүйнөгө ак сүйүүдөн аманат
калган улуу Улан, Санташ шамалы,
түбөлүккө сүйүүнү жар сала алат.

Удургутуп асман-жердин абасын,
сүрө каптап ой-чуңкурун, талаасын,
өмүр бою Улан, Санташ кармашат,
тозго айлантып асман-жердин арасын.

Мекен кылып көлдүн үстүн түбөлүк,
талашы бар чечилбеген, бүдөмүк…
Улан, Санташ кармашканы кармашкан,
бул дүйнөдө миң тирилип, миң өлүп.

Жарга такап жакшы менен жаманды,
тоо ашырып зуулдаган заманды.
Улуп-уңшуп үйлөгөнү үйлөгөн,
из кубалап тескеп ар бир кадамды.

Көлгө сүйрөп өткөн менен бүгүндү,
кумга чайкап ар бир түндү, күнүңдү,
Улан, Санташ боздогону боздогон,
козгоп ийип ичте жанган сүйүүңдү.

Жаш жандары шамал деген керемет
жанга айланган, андан бөлөк не керек?..
Кылымдарга ак сүйүүсүн талашып,
Улан, Санташ бирин-бири жеңе элек.

Ысык сезим, ысык сүйүү аптабын,
муздак шамал даңазалап жатканын,
сезген барбы уңулдаган борошо,
өз койнуна ысык сүйүү катканын?

Тилмеч кылып титиретип илебин,
шарт түрүнүп Улан күчтүү билегин,
кылыч жаңсап, кыймыл менен билдирет,
кылыктанган Ысык-Көлдү сүйөрүн.

Санташ дагы кылыч шилтейт утурлай,
«Кыз алдында уят го…» – деп, утулмай…
А Ысык-Көл чайпалганы чайпалган,
кармаш бүтпөйт кылым бою ушундай…

* * *

Улуу кармаш улуу жолдо башталган,
улуу сүйүү улутунтуп жашты алган.
Ошол доордо Улан, Санташ – эр жигит,
а Ысык-Көл – кыз экен эл башкарган.

Болгон экен эки эр жигит – падыша,
а Ысык-Көл – элге адилет каныша.
Эки эр жигит бирдей сүйүп перини,
бөлүшө албай кеткен имиш чабыша.

Эки эрди эки жакка бөлө албай,
Ысык-Көл кыз бирин өйдө көрө албай,
көз жашына чөмүлгөн дейт армандуу,
ак сүйүүдөн пайда болуп көл андай…

Бул керемет кетиргенби шаштысын,
алмаштырып падышалык тактысын,
Улан, Санташ айланыптыр бороонго,
көл талашкан жолдон издеп бактысын…

Ошол күндөн ушул күнгө жеткен көл,
ак сүйүүнүн илебинен бүткөн көл.
Жайы-кышы толкуп-ташып Ысык-Көл  ̶
Улан, Санташ баатырларын күткөн көл…

Көлгө айланган перисине жага албай,
кулагына тандап сөйкө тага албай,
Улан, Санташ алышканы-алышкан,
арачалап жакын эч ким бара албай…

Эки баатыр борошолоп айкашып,
салгылашып, сүйүү күчүн байкашып,
калган дешет Ысык-Көлдү айланып,
ким өткөнүн эл нугунан байкашып… 

Бул дүйнөнүн керемети көп тура,
ким ынанбайт, макул болор көп буга.
Титиреткен коюну суук шамалдын,
тулку боюн түзгөн сүйүү – от тура!

Бул дүйнөдө тең келе алар жок буга,
Улан – шамал дүйнөсү өрт, чок тура.
Санташ – шамал ак сүйүүгө өрттөнүп,
турган кезде тоготпостур отту да…

Айран кылган эсти, ачты, токту да,
бул жашоодо мындай кызык жок тура!
Чыйрыктырса эгер сүйүү азабы,
баатырлардан жылынууга «от» сура…

Биздин күнгө белек го бул керемет,
сүйүү деген жылуулукту себелеп,
Улан, Санташ бурганактап кармашса,
Ысык-Көл кыз кылым күчүн сезе элек…

Бул жашоодо сүйүү деген керемет,
нени кылбайт, жан жок го аны сезе элек.
Улан, Санташ доорундагы ак сүйүү,
бүгүн болсо, атаганат, не демек!..

Тамшандырган балдай сүйүү татымын,
таткан жандар жоготпой эс акылын,
Улан, Санташ баатырлардай түбөлүк,
борошолоп коргоп калса асылын…

* * *

Улан, Санташ баатырлардай түбөлүк,
коргой алса, өз сүйүүсүн, асылын –
сүйүшкөндөр жоготпой эс-акылын…

22.05.2012-ж.

Улан, Санташ баяны алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

(ыр түрмөгү)

Ашыга берип үлгүрүү үчүн эртеңге,
эртеңди танып, эртеси ага жеткенде,
азгырган бизди табышмак сындуу алдыбыз,
жандырмак болуп, өмүрдү уурдап кеткенге
өкүнөбүз өзүбүз. Кызык, жашоо…

Көр оокат бүтпөйт, анан да биздин далалат,
жашоого кимдер канчалык чыйыр салалат?
Көр оокат жеңчү, же адам жеңчү кармашта
жеңилбей кими өмүрүн коргоп калалат,
ким билет? Кызык, жашоо…

Бирөөлөр балкып байлыкты кечсе, бирөөлөр
жан сактоо үчүн каниет кылып суу ичкен,
жашоонун өзү – кызыл чок, өрттүү кызганыч.
Кызганба, кызган жашоону аяп ар кимден,
жашоо калат… Кызык, жашоо…

Эсепке түшүп ченелген менен өткөнү,
сезилбейт бизге өмүрдүн өтүп кеткени.
Билгеним бирөө өмүрдүн жоосу өлүм – ак,
калганы түштөй – өткөнү дагы, эртеңи…

Кызык, жашоо…

*   *   *

Тиричилик техникасы
жашоону жеңилдетти.
Баары бар:
жылыткыч, муздаткыч,
кир жуугуч, нан жапкыч,
идиш жуугуч, чаң соргуч…
А бирок жашоонун коңулунда
отурат бир жан соргуч – “өмүр техникасы”,
сатылбаган… качырбаган…
жашоону гүлдөтсөк да,
буйдалтпай жакындаган…

Кызык, жашоо…

*   *   *

Аялдама. Сансыз элди
аянтына батырган.
Аялдабайт, жолоочулар,
алда кайда шашылган.
Айткалачы, кайда шашат?
Кайда барат? Жашоо өзү
аялдама болуп турса,
өмүр үчүн ачылган.

Кызык, жашоо…

*   *   *

Ак көйнөкчөн күн – жамгыр,
кара чапан түн – жамгыр,
кебелбеген дүйнөгө
мен да – жамгыр, сен – жамгыр…

Кеткендерди жок-жоктоп,
чыдай албай шолоктоп,
бул дүйнөдө түбөлүк
ыйлап калат бир жамгыр…

Кызык, жашоо…

Кызык, жашоо… алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

(ыр түрмөгү)

Парда бар үйдөн сыртты бөлүп турган,
парда бар ичти-тышты көрө турган.
Парда бар эки дүйнө ортосунда,
көрүнбөй жашообузду бөлө турган.

Парда бар күндүн нурун калкалаган.
Парда бар жүзүбүздөн байкалбаган,
кызганыч, көрө албастык, бой көтөрүү
сезимин ичке катып тайсалдаган.

Парда бар ак-каранын ортосунда.
Пардалар… өмүр анын коштоосунда
бейпайга түйшүктөргө батып келет,
жаманын ары түртүп койбоппуз да-аа!..

Кызык, жашоо…

*   *   *

«Май көл, сүт көл», берекелүү заманада,
эң майдачыл, сары эсеп болдук неге?
Манастагы айкөлдүк, баёолукту,
заманды кууп, унутуп койдук беле?..

Кызык, жашоо…

*   *   *

Териштирип болбогон мамилени,
майдаланып сөзгө, көз карашка…
майдалап бул дүйнөнү бир сулуу жан
муштумдай чеңгелинде эзип жатса,
мен кичирип, андан кечирим сурадым:
« – Бул дүйнө опол тоодой! Тоо бойдон
калалы – деп, – болбоско майдаланбай,
тоого жол салалы!» – деп. Өкүнүчтүү!..
Капилеттен, сулуунун жылуу жүзү
тайыды көңүлүмдөн. Ал өзү «майдаланып»,
заматта түзгө айланып, күбүлдү өмүрүмдөн.

Кызык, жашоо…

Пардалар алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

Эшилген кумдай эл жолун,
улаган көптүн бириндей, –
өмүрлөр ай, күн, дүйнө өңдүү,
жашоо үчүн жалгыз суу кечет…

Өчпөс күн жарык чачса да,
кубалап келчү түнү бар.
Көптү эңсеп азга үлгүргөн,
өмүрдүн ачуу үнү ал.

Умтулуу, жашоо жалгыздык,
талпынуу турмуш шарына,
кошулуу, кайра бөлүнүү,
айланып ырдын сабына.

Төрөлүү кайра жалгыздык,
оозанып турмуш татымын,
экчелип, экчеп жашоонун,
түйшүгүн тартуу акырын.

* * *

Улубачы, шамал, үнүң
көзөп өттү жүрөгүмдү.
Ичиркентип турат дүйнөң,
Жалгыздыктан жүдөдүңбү?

Айдар чачың желпилдетип,
үйлөгөнүң учаар, калаар…
Миң бир ирээт жерисең да,
тулку боюң жалгыз шамал.

Муюшкунуң тагдырыңа,
жалгыздыктан бүткөн жашоо.
Уңулдаган менен эч ким
жандап ээрчип жүрбөйт кошо…,
                        Кызык, жашоо…

Жалгыздык алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

Чыркылдаган куш тилине жашынып,
сулуулугун түркүм гүлгө жашырып,
көктөм келди Күндөй жанган көздөрү
кыроо мурут кышкы ызгаарды качырып.

Көктөм келди көк теректей чубалып,
көк бутакта бүргө айланып кубанып.
Үрөн тилеп, аңтарылып жер менен
кошо суусап тилеп жамгыр суранып.

Көктөм келди көк көчөткө айланып,
көк чачына жоогазынды байланып.
Көк бетинде чагылганды сагынып,
көктү жарган күркүрөөгө айланып.

Көктөм келди көп түйшүктү артынып,
жер бетине баскан изин калтырып,
сээп кетти токчулуктун үрөнүн,
коңур күздө гүлдөсүн деп барчылык.

Көктөм келди жан дүйнөнү мас кылып,
унуткартып жаш эсебин, аптыгып
жашы өткөндүн денесинде дирилдейт,
картайбаган көктөм сүйгөн жашчылык.

Көктөм келди алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.

Убакыт чакырат,
өмүрлөр ашыгат.
Бозоргон күмбөздөр
бул сырды жашырат:
«Жакындык, алыстык
ченеми бир күнкү,
кубаныч, шаттык, ый,
түйшүктөр күнүнкү.
Бу дүйнө. О дүйнөгө
көпүрө – бүгүнкү!»
Кызык, жашоо…

*   *   *

Мезгил эмне? Жүзгө түшкөн желеби,
жер шарыбы, аалам деген кемеби?
Акылыбыз жеткен менен, көкүрөк
туйгусу жок бир картаюу дегенди.

Күн жарыгы, түн элеси эшилген
өрмөк жиптей өмүрдү өрөт четинен.
Аттиң, өмүр! Бар түйшүктү жеңсем да,
күн кубалап, секунддарга жешилем.

Ай жарыгы, таң шооласы эшилген
алтын жиптей өмүрдү өрөт четинен.
Ажалга өмүр айбат берип турса да,
ай кубалап, мүнөттөргө жешилем.

Мезгил эмне? Закым, элес, күлүкпү,
өмүр жетпей, өр талаша күйүкчү.
Колго илинбейт, баш-аягы көрүнбөйт,
жашыбызга салып коюп бүлүктү.

Секунд, мүнөт, саат менен ченелген
убакытты өткөрөмүн денемден.
Тездигине моюн сунуп турсам да,
өткөнүнө моюн бербей келем мен.
Кызык, жашоо…

Бүгүнкү алгач бул жерде - Адабий Ордо жарыяланды.