Малик Отарбаев: “Ит тирлик”
(аңгеме)
Бирлик менен тирлик туралуу улуу Абай атабыз толгонуп жазган “Алтынчы кара сөзүндөгү” “Ырыс алды – тирлик” дейт, ал кандай тирлик? Ал ушул жан көөдөндөн чыкпагандыкпы? Жок, андай тирлик итте да бар. Ошондой тирликти кыбат көрүп булгаган адам өлүмдү жоо көрүп, акыретке душман болот”, – деген жолдорду окуп отурганда эсиме бир окуя түштү.
Чыгыштагы ойчулга жолугуп бир киши:
– Акыл-кеңеш бериңиз? – дейт.
– Кантип күн көрүп жүрөсүң? – деп сураптыр тиги ойчул.
– Эмгек кылып күн көрөмүн. Киреше тапсам да шүгүрчүлүк кыламын, таппасам сабыр сактайм.
– Жакшы, бирок көчөдөгү каңгып жүргөн иттер дагы ушундай тирлигин жасайт эмеспи? Алар дагы тапканына шүгүрчүлүк кылып, эч нерсе таппаганда чыдап күнүн өткөрөт.
– Анда айтыңызчы, адамдын тирлиги кандай болуш керек?
– Адамзат баласы киреше тапса берет, таппаса шүгүрчүлүк кылат. Берсең аласың, кеңейе түшөсүң. Түшүнө билсең “берүү” дегениң тиленүүнүн эң маданияттуу жолу. Ит менен адамдын айырмачылыгы ушул!
Улуу Абай атабыз айткандай “көкүрөгү тирүү, көңүлү тирүү болсо” адамдын ит сыякттуу тирлик кылганы мүмкүн эмес.
Казак тилинен которгон Перизат Алмазова
